YAZAR-S. BURÇAK ÇIKIKÇI

KÜLTÜREL MİRAS VE AFET

‘Kültürel miras alanlarının günümüze ulaşamama nedenleri arasında savaş, afet ve iklimsel değişikliği sayabiliriz.’
Tarih boyunca insanlık tarafından oluşturulmuş yerleşim alanları; o kültürün, toplumun birer yansımasıdır ve günümüze kadar ulaşabilenler o toplumun, kültürün bizlere mirasıdır. Kültürel mirasın birçok ögesini içinde barındıran bu yerleşim alanlarının bir kısmı, tarihsel süreçte farklı sebeplerden bugünlere ulaşamamıştır. Yerleşim yerlerinin ulaşamama nedenleri arasında savaş, afet ve iklimsel değişikliği sayabiliriz. Günümüze ulaşabilen miras alanları ise hala bu risklerle karşı karşıyadır ve korunmaya ihtiyaçları vardır. Bu bağlamda ele alınması gerekli olan nedenlerden biri afetlerdir. Afetler kültürel miras alanlarını en çok etkileyen faktörlerden biridir. ‘Ne zaman’ ve ‘nasıl’ geleceği belli olmayan afetler bu alanlara büyük zarar vermektedir. Bunun için, bu alanlarda afetlere hazırlık için yönetim planları yapılmalı ve belirli aralıklarla risk kontrolleri yapılarak raporlandırılmalıdır.

AFETE HAZIRLIK İÇİN YÖNETİM PLANLARI
‘Afet öncesi, anı ve sonrası planları bir bütünlük içerisinde ele alınmalı, sürece uyum sağlayacak planlar geliştirilmeli.’
Yönetim planları alanların örgütlü bir şekilde kontrolü ve sürekli bakımını gerektirecek şekilde düzenlenmelidir. Afet öncesi, afet anı ve afet sonrası planları bu süreci yönlendirecektir. ICCROM, UNESCO ve ICOMOS tarafından yürütülen çalışmalar sonucunda risklere hazırlık konusunda bazı ilkeler belirlenmiştir (Ahunbay, 2019).

Planlama ve korumanın önceden yapılması, bütüncül planlamanın yapılması -bu planlama iç detaydan dışarıda peyzaja kadar bir bütünlük oluşturması-, yapı değerleri göz önünde bulundurularak müdahaleye uğramalı, risk durumları tespit edilmeli, afet öncesi, anı, sonrası planları bir bütünlük içerisinde ele alınmalı, sürece uyum sağlayacak planlar geliştirilmelidir. Bu ilkeler kapsamında…